1 INLEIDING
Op 8 november 2004 bezocht de Inspectie van het Onderwijs Basisschool Het Palet in het kader van een pilot periodiek kwaliteitsonderzoek (PKO). Daarbij heeft een onderzoek plaatsgevonden naar de kernindicatoren van een aantal kwaliteitsaspecten, op grond van het door de inspectie gehanteerde concept van het nieuwe waarderingskader.
Bij dit PKO doet de inspectie onderzoek naar de kwaliteit van het onderwijs door zich te richten op de kern van goed onderwijs op de school. Het gaat hierbij om kernindicatoren die betrekking hebben op de kwaliteitszorg, leerstofaanbod, onderwijstijd, onderwijsleerproces (pedagogisch handelen, didactisch handelen, afstemming, actieve rol leerlingen), sfeer, leerlingenzorg en opbrengsten.
Op grond van het kwaliteitsoordeel dat bij een vorig inspectiebezoek is gegeven of op basis van de informatie die door de school is toegestuurd, kan de inspectie besluiten om bij bepaalde kwaliteitsaspecten niet alleen de kwaliteit van de kernindicatoren te onderzoeken maar alle indicatoren die betrekking hebben op dat kwaliteitsaspect. Dit is bij uw school niet aan de orde geweest.
Indien de school over een bepaald kwaliteitsaspect voldoende valide en betrouwbare gegevens heeft verzameld in het kader van zelfevaluatie kan in overleg tussen school en inspectie besloten worden om de oordelen uit de zelfevaluatie alleen te verifiëren. Zo sluit de inspectie niet alleen aan bij de specifieke situatie van de school, maar wordt de school bovendien niet onnodig belast.
In dit verband zijn de volgende relevante documenten bij het onderzoek betrokken.
· Aandachtspunten uit de Ouderenquęte 2003
· Aandachtspunten uit de Quickscan 2003
· Een schoolrapportage Eerste Meting Primair Onderwijs 2004
· De jaarlijkse bijgestelde meerjarenplanning
· Het actuele schoolplan 2004-2007
· De actuele schoolgids 2004-2005
De opzet van het onderzoek
Het periodieke kwaliteitsonderzoek bestond uit de volgende activiteiten:
· Onderzoek en analyse van documenten en gegevens over de school die bij de inspectie aanwezig zijn.
· Analyse van ander documenten die de school voorafgaand aan het schoolbezoek heeft toegestuurd
· Op twee na, zijn alle 23 groepen gezien. Lesbezoeken zijn uitgevoerd in twaalf groepen. Daarbij is de onderwijspraktijk geobserveerd van lessen Nederlandse taal en rekenen en wiskunde
· Bovendien heeft de inspectie over de kwaliteit van de kernindicatoren gesprekken gevoerd met de directie, de kwaliteitscoördinator de interne begeleiders en enkele leraren.
· Aan het eind van het schoolbezoek heeft de inspectie de kwaliteitsoordelen en de conclusies van het schoolbezoek besproken met directie en team. Daarbij was namens het bevoegd gezag de voorzitter aanwezig.
De inhoud van het rapport
Het onderzoek naar de kwaliteit van het onderwijs levert een kwaliteitsprofiel van de school op (hoofdstuk 2). In hoofdstuk 3 wordt een beschouwing gegeven over de geconstateerde kwaliteit en wordt deze onder andere bezien in relatie tot de context of uitgangssituatie van de school.
In hoofdstuk 4 is het vervolgtoezicht aangegeven en worden, indien noodzakelijk, aanwijzingen vermeld met betrekking tot wettelijke bepalingen waaraan de school niet voldoet.
2 KWALITEITSPOFIEL
Het kwaliteitsprofiel geeft een overzicht van de waarderingen die de inspectie heeft toegekend aan kernindicatoren die betrekking hebben op de belangrijke kenmerken van goed onderwijs.
In de waardering is tot uitdrukking gebracht in welke mate de indicatoren bijdragen aan de kwaliteit van het onderwijs.
1. draagt niet of nauwelijks bij;
2. draagt onvoldoende bij;
3. draagt voldoende bij;
4. draagt in hoge mate bij;
5. niet te beoordelen.
|
KWALITEITSASPECT: KWALITEITSZORG |
|
|
|
|
|
|
1 |
2 |
3 |
4 |
|
1.3 De school evalueert systematisch de kwaliteit van leren, onderwijzen en begeleiden |
|
|
|
|
|
1.5 De school werkt planmatig aan verbeteractiviteiten |
|
|
|
|
|
1.7. De school borgt de kwaliteit van het toetssysteem |
|
|
|
|
|
KWALITEITSASPECT: LEERSTOFAANBOD |
|
|
|
|
|
|
1 |
2 |
3 |
4 |
|
3.1 Het feitelijke leerstofaanbod is dekkend voor de kerndoelen |
|
|
|
|
|
3.4 Het leerstofaanbod wordt aangeboden tot en met het niveau van gr. 8 |
|
|
|
|
|
3.6 Het leerstofaanbod maakt afstemming mogelijk op de onderwijsbehoeften van individuele leerlingen |
|
|
|
|
|
3.8 .De school heeft een leerstofaanbod bij Nederlandse taal dat past bij de onderwijsbehoeften van taalzwakke leerlingen |
|
|
|
|
|
KWALITEITSASPECT: TIJD |
|
|
|
|
|
|
1 |
2 |
3 |
4 |
|
4.1 De geplande onderwijstijd voldoet aan de wettelijke vereisten |
|
|
|
|
|
1.5 De leraren maken efficiënt gebruik van de geplande onderwijstijd |
|
|
|
|
|
1.7. De school varieert de hoeveelheid tijd voor leren en onderwijzen bij Nederlandse taal en rekenen en wiskunde, afhankelijk van de onderwijsbehoeften van leerlingen |
|
|
|
|
|
KWALITEITSASPECT: PEDAGOGISCH HANDELEN |
|
|
|
|
|
|
1 |
2 |
3 |
4 |
|
5.2 De leraren gaan op een respectvolle wijze met de leerlingen om |
|
|
|
|
|
KWALITEITSASPECT: DIDACTISCH HANDELEN |
|
|
|
|
|
|
1 |
2 |
3 |
4 |
|
6.1 De leraren realiseren een productieve werksfeer |
|
|
|
|
|
6.3 De leraren geven een duidelijke uitleg |
|
|
|
|
|
KWALITEITSASPECT: AFSTEMMING |
|
|
|
|
|
|
1 |
2 |
3 |
4 |
|
7.1 De leraren bepalen systematisch de vorderingen van hun leerlingen |
|
|
|
|
|
7.3 De leraren stemmen de instructie af op de verschillen in ontwikkeling tussen de leerlingen |
|
|
|
|
|
7.4 . De leraren stemmen de verwerking af op de verschillen in ontwikkeling tussen de leerlingen |
|
|
|
|
|
KWALITEITSASPECT: ACTIEVE EN ZELFSTANDIGE ROL LEERLINGEN |
|
|
|
|
|
|
1 |
2 |
3 |
4 |
|
8.1 De leerlingen zijn actief betrokken bij de lessen |
|
|
|
|
|
8.2 De leerlingen leren verschillende leerstrategieën te gebruiken |
|
|
|
|
|
KWALITEITSASPECT: SFEER OP SCHOOL |
|
|
|
|
|
|
1 |
2 |
3 |
4 |
|
9.3 De ouders tonen zich betrokken bij de school |
|
|
|
|
|
9.5 De leerlingen en het personeel voelen zich veilig op school |
|
|
|
|
|
KWALITEITSASPECT: BEGELEIDING |
|
|
|
|
|
|
1 |
2 |
3 |
4 |
|
10.1 De school gebruikt een samenhangend systeem van instrumenten en procedures voor het volgen van de prestaties en de ontwikkeling en procedures van de leerlingen |
|
|
|
|
|
KWALITEITSASPECT: ZORG |
|
|
|
|
|
|
1 |
2 |
3 |
4 |
|
11.2 De school analyseert de aard van de zorg die de zorgleerlingen nodig hebben, op basis van de verzamelde gegevens |
|
|
|
|
|
11.3 De school voert de zorg planmatig uit |
|
|
|
|
|
KWALITEITSASPECT: OPBRENGSTEN |
|
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
|
12.1 De resultaten van de leerlingen aan het eind van de schoolperiode liggen ten minste op het niveau dat op grond van de kenmerken van de leerlingenpopulatie mag worden verwacht |
|
|
|
|
|
|
12.2 De resultaten van de leerlingen voor Nederlandse taal en rekenen en wiskunde tijdens de schoolperiode liggen ten minste op het niveau dat op grond van de kenmerken van de leerlingenpopulatie mag worden verwacht |
|
|
|
|
|
|
12.4 De sociale vaardigheden van de leerlingen liggen op een niveau dat mag worden verwacht |
|
|
|
|
|
3 BESCHOUWING
In dit hoofdstuk geeft de inspectie een beschouwing over de kwaliteit van het onderwijs op school. De afstemming van het onderwijs op de leermogelijkheden van de leerlingen blijkt in de kwaliteitsontwikkeling van basisschool Het Palet een centrale rol te spelen. De school ziet mede daardoor in de praktijk kans haar motto ‘veelzijdig leren om kleurrijk te leven’ waar te maken. De school profileert zich daarbij als een school in ontwikkeling.
Eerder onderzoek
Tijdens de jaarlijkse onderzoeken, die de inspectie in maart 2003 en 2004 op de school uitvoerde, werd duidelijk dat de school in hoge mate gericht werkt aan de ontwikkeling van de kwaliteit van haar onderwijs. In samenhang met de conclusies uit deze onderzoeken blijkt ook nu weer dat de school herkenbaar een voortdurend positieve ontwikkeling realiseert.
Kwaliteitszorgsystematiek
Bij het meer uitgebreide onderzoek dat de inspectie thans heeft uitgevoerd zijn de eerdere oordelen over de kwaliteitszorg nadrukkelijk bevestigd.
De school heeft de afgelopen jaren kans gezien op een, systematische, integrale en schoolbrede manier te werken aan haar ontwikkelactiviteiten en de resultaten daarvan te borgen.
Ontwikkelingen vloeien voor de school logisch voort uit regelmatige intern en extern uitgevoerde kwaliteitsevaluaties, waaronder die van de inspectie.
De school zorgt er bovendien voor haar ouders nadrukkelijk te betrekken in haar schoolontwikkeling onder meer door de jaarlijkse schoolconferentie.
De systematiek in de aanpak van ontwikkelactiviteiten wordt gedragen door een team waarvan de individuele leden laten blijken zich verantwoordelijk te voelen voor de school als geheel.
Deze systematische aanpak van ontwikkelactiviteiten heeft de school herkenbaar geplaatst en verantwoord vanuit haar uitgangspunten, die ze heeft verwoord in het schoolplan en de schoolgids. Met een systematische zorg voor kwaliteit is vooral bedoeld dat de activiteiten die de school in dit kader ontplooit, deel uit maken van het schoolbeleid: er is een gedegen plan voor opgesteld waarin alle relevante aspecten geďntegreerd zijn opgenomen.
Deze integrale en planmatige aanpak van ontwikkelingen is karakteristiek voor de school op alle niveaus en komt ook herkenbaar tot uiting in het dagelijkse werken van de leraren en de leerlingen.
Voor de leraren zijn gemaakte afspraken over nieuwe ontwikkelingen zichtbaar in (de opzet van) hun groepsadministraties en voor de leerlingen in hun contractwerk en in de recent in gang gezette ontwikkelingen rond het portfolio.
Het onderwijsaanbod en afstemming
Het mag uit voorgaande al duidelijk zijn dat het onderwijsaanbod dat de school verzorgt van een voldoende kwaliteit is. Het aanbod biedt enerzijds voldoende mogelijkheden inhoudelijk tegemoet te komen aan de eisen vanuit de wettelijke kerndoelen. Anderzijds biedt het de school de kans haar onderwijs meer adaptief, op de leerbehoeften van de leerlingen afgestemd aan te bieden en daarbij doorgaande leerlijnen te realiseren.
Daar wil de school thans ook meer werk van maken door nog beter dan nu haar leerlingen ‘onderwijs-op-maat’ te bieden. Ze streeft er daartoe naar om haar leerlingen een aanbod te doen langs drie wegen. Ze duidt deze aan als instructie afhankelijk, instructie gevoelige en instructie onafhankelijke leerwegen.
De bedoeling is dat leraren de inhoud en organisatie van deze leerwegen in zogenaamde groepsplannen uitwerken, te beginnen voor het onderdeel rekenen.
In sommige groepen heeft de inspectie vastgesteld dat de leraren bovendien al meer of minder experimenteel bezig zijn ervaringen met deze werkvormen op te doen onder meer bij de gehanteerde leeslijn. Punt van aandacht is dat meteen indeling in drie leerwegen tevens als een indeling in drie stromen leerlingen kan worden geduid. Hierbij is het gelet op het funderende karakter van basisonderwijs, (bovendien) de vraag in hoeverre daadwerkelijk sprake kan zijn van instructieonafhankelijk kunnen werken.
In de afsluitende teamvergaderingen zijn deze voor de onderwijsontwikkeling essentiële vragen besproken. Daarbij bleek dat het team uitgaat van de opvatting dat haar schoolontwikkeling tevens vraagt om een specifieke inzet van deskundigheden.
Deze inzet heeft de inspectie in de praktijk aangetroffen. Ze is daarbij verweven met activiteiten voor deskundigheidsbevordering en in een breder kader met het integrale personeelsbeleid van de school als een lerende organisatie.
Voor de structurele wijze waarop de school bij deze integrale aanpak ook haar leraren en assistenten in opleiding betrekt, heeft de inspectie grote waardering.
4 VERVOLG VAN HET TOEZICHT
Bij dit PKO heeft de inspectie ook een onderzoek gedaan naar de naleving van een aantal wettelijke voorschriften. Dit betrof in ieder geval het voldoen van de geplande onderwijstijd aan de wettelijke voorschriften en het kunnen beschikken over een door het bevoegd gezag vastgestelde schoolgids en schoolplan.
Op basis van de PKO is er geen sprake van een aanwijzing met betrekking tot wettelijke bepalingen waaraan de school niet voldoet.
De bevindingen in dit pilotbezoek PKO leiden nog niet tot een definitieve conclusie over het vervolg van het toezicht (toezichtarrangement). Het uiteindelijke toezicht-
arrangement wordt opgenomen in het definitieve rapport.